Wysokie ceny na giełdach nie przekładają się jednak na dochody rolników uprawiających kakao, którzy żyją na granicy skrajnego ubóstwa. W Dniu Czekolady (12 kwietnia) warto więc zastanowić się nad przyszłością tego przysmaku i warunkami, w jakich jest produkowany.
Polska czekoladą płynąca
Polacy uwielbiają czekoladę – jesteśmy w czołówce europejskiej i światowej, jeżeli chodzi o konsumpcję czekolady na jednego mieszkańca. Dodatkowo jak pokazują najnowsze dane z Eurostatu – Polska jest 3 krajem w Unii Europejskiej pod względem eksportu czekolady do krajów spoza UE . W 2023 roku eksport czekolady z Polski poza UE wyniósł aż 115 000 ton.
Jednak w Dniu Czekolady warto zastanowić się nie tylko nad ilościowym, ale także jakościowym aspektem branży czekoladowej. Żadna tabliczka czekolady nie mogłaby powstać bez kakao.
Skąd pozyskiwane jest kakao?
Ten surowiec pochodzi z krajów globalnego Południa – głównie z Afryki Zachodniej (Wybrzeże Kości Słoniowej, Ghana, Kamerun, Nigeria), skąd pochodzi 70% kakao , ale także z Ekwadoru czy Indonezji. To, że możemy cieszyć się naszą ulubioną czekoladą zawdzięczamy w głównej mierze drobnym rolnikom, którzy dostarczają ok. 90% ziaren kakao na świecie. Niestety, w wyniku niesprawiedliwej struktury globalnego handlu tym surowcem, uzyskują oni dochody znacznie poniżej progu opłacalności uprawy.
– Sprzedając kakao na zasadach Fairtrade, rolnicy z krajów globalnego Południa otrzymują lepsze warunki handlowe, mogą wywierać pozytywny wpływ na życie lokalnych społeczności oraz chronić środowisko naturalne. Dzień Czekolady to świetna okazja, aby pomyśleć o tym skąd pochodzi żywność, którą zjadamy i co łączy nas z ludźmi z innych krajów na całym świecie. Dla nas to dodatkowo okazja do świętowania 100 milionowej tabliczki czekolady sprzedanej w Polsce ze znakiem Fairtrade. Jest to doskonały dowód na to, że dla Polaków, zrównoważona konsumpcja staje się coraz ważniejszym aspektem
– podkreśla Michał Bryda-Przybyszewski, menedżer ds. komunikacji w Fairtrade Polska.
Rekordowe ceny kakao i gorzkie życie rolników
Obecnie ceny kakao na międzynarodowym rynku osiągają rekordowe poziomy przekraczające 10 tys. dolarów za tonę. W porównaniu z poprzednim rokiem ceny wzrosły trzykrotnie. Eksperci prognozują, że w ciągu najbliższych miesięcy ceny kakao mogą osiągnąć blisko 11 tys. dolarów za tonę . Tak wysokie ceny surowca mogą spowodować znaczący wzrost cen czekolady w sklepach, gdy firmy zaczną kontraktować surowiec według nowych stawek.
Rosnące ceny kakao na giełdach nie przekładają się jednak na kwoty wypłacane rolnikom, przez co borykają się oni z ubóstwem.
– Wzrost cen kakao na rynkach międzynarodowych jest niemal nieodczuwalny na poziomie stawek rolnych w Ghanie. W Ghanie ceny kakao są regulowane przez rząd. Fairtrade walczy w imieniu rolników, by mieli dostęp do korzyści, jakie daje branża kakao. My rolnicy jesteśmy fundamentem, najważniejszym graczem w łańcuchu dostaw kakao. My dostarczamy cenny surowiec do produkcji czekolady. Więc jeśli na rynku kakao ktoś powinien zyskać, to w pierwszej kolejności powinni to być farmerzy, a nie inne podmioty. Po to właśnie działa Fairtrade we współpracy z partnerami komercyjnymi, którzy płacą godziwe stawki i poprawiają tym samym jakość naszego życia
– komentuje Felix Tetteh rolnik uprawiający kakao, członek spółdzielni rolniczej z certyfikatem Fairtrade z Ghany.
Przeczytaj także: Bawarscy rolnicy ekologiczni pokazali jak chronią wody gruntowe
Sprawiedliwy Handel to troska o rolników i planetę
Braki w dostępności kakao to efekt słabych zbiorów w Afryce Zachodniej, spowodowany zmianami klimatycznymi – na zmianę ulewnym deszczem i suszą oraz chorobami roślin. Wzrost temperatur oraz gwałtowne zjawiska pogodowe, jak burze i huragany, obniżają plony kakao
i czynią niektóre tereny nieodpowiednimi do uprawy. Dodatkowo, monokultury zwiększają ryzyko degradacji gleby, rozwoju chorób i ataków szkodników, co stawia pod znakiem zapytania przyszłość upraw kakao.
Standardy Fairtrade promują zrównoważone metody rolnicze, przeciwdziałają wylesianiu,
a wiele spółdzielni zrzeszonych w ramach Fairtrade posiada również certyfikaty produkcji ekologicznej. W ramach prowadzonego przez Fairtrade projektu West Africa Cocoa Programme tylko w 2020 r. przeszkolono 160 000 rolników i menedżerów ze 180 spółdzielni rolniczych. Uczestnicy szkoleń mogli dowiedzieć się m.in., jak efektywnie zarządzać gospodarstwem, jakie praktyki rolnicze są bardziej przyjazne dla środowiska oraz jak przystosować się do zmian klimatu.
Warto abyśmy zwłaszcza w Dniu Czekolady pamiętali, że jako konsumenci mamy ogromne przełożenie na decyzje firm i realnie możemy poprawić sytuację rolników uprawiających kakao. Ma to także przełożenie na sposób, w jaki jest ono uprawiane – zrównoważone rolnictwoi Sprawiedliwy Handel mogą być odpowiedzią na wymagającą sytuację na rynku kakao. Fundacja „Koalicja Sprawiedliwego Handlu” – Fairtrade Polska
Czym jest Fairtrade?
Fairtrade to system certyfikacji produktów, który działa na rzecz poprawy sytuacji społeczności rolniczych
w krajach globalnego Południa. Obejmuje ponad 2 miliony rolników i pracowników najemnych w ponad
70 krajach świata, zrzeszonych w ponad 1930 organizacjach producentów. Produkują oni między innymi kawę, herbatę, cukier trzcinowy, kakao, owoce tropikalne, bawełnę czy kwiaty. Fundacja „Koalicja Sprawiedliwego Handlu” – Fairtrade Polska jest częścią systemu Fairtrade i zajmuje się rozwojem rynku i produktów ze znakiem FAIRTRADE w Polsce.
