Po odrzuceniu w 2023 roku przez Parlament Europejski regulacji dotyczącej Zrównoważonego Użycia Pestycydów (SUR), nie przewiduje się na poziomie unijnym wprowadzania nowych, wiążących celów zmniejszenia stosowania pestycydów. Mimo to, eksperci z IFOAM Organics Europe podkreślają, że nie powinniśmy rezygnować z wysiłków na rzecz stopniowego wyłączania syntetycznych środków ochrony roślin, które nadal stanowią poważne zagrożenie dla zdrowia ludzi i środowiska.
Pestycydy przyczyniają się do spadku bioróżnorodności, szczególnie populacji zapylaczy, które są kluczowe dla produkcji żywności. Ponadto ich stosowanie zwiększa ryzyko rozwoju różnych chorób, zwłaszcza u rolników, dzieci i kobiet w ciąży. Koszty uboczne wynikające z użycia pestycydów są znaczne i często nie są uwzględniane w cenie tych środków. Szacunki wskazują, że wydatki na ochronę bioróżnorodności, oczyszczanie wód, subsydia dla konwencjonalnego rolnictwa oraz koszty zdrowotne związane z negatywnymi skutkami pestycydów przekraczają 18 miliardów euro rocznie.
W obliczu braku wiążących i ambitnych regulacji, konieczne jest poszukiwanie alternatywnych narzędzi, które pomogą ograniczyć stosowanie syntetycznych pestycydów i zminimalizować ich skutki uboczne. Jednym z takich instrumentów są podatki od pestycydów – narzędzie oparte na mechanizmach rynkowych, które mają na celu motywowanie rolników do redukcji użycia chemicznych środków ochrony roślin. Aby jednak były skuteczne, muszą być starannie zaprojektowane. Kluczowe jest, aby podatki te kierowały się przede wszystkim najbardziej szkodliwymi substancjami, a ich wysokość obliczana była na podstawie powierzchni, na którą środki są aplikowane, a nie na podstawie objętości użytego produktu. Dodatkowo, skuteczna redukcja pestycydów wymaga łączenia podatków z innymi narzędziami polityki publicznej, takimi jak instrumenty fiskalne i regulacyjne.
Podsumowując, choć obecna sytuacja w UE nie sprzyja wprowadzaniu obowiązkowych celów redukcji pestycydów, istnieje szansa na ograniczanie ich stosowania dzięki zastosowaniu innowacyjnych, rynkowych mechanizmów. Właściwie zaprojektowane podatki od pestycydów mogą stanowić ważny krok w kierunku bardziej zrównoważonego rolnictwa, które respektuje zdrowie ludzi i chroni naszą planetę.
