16 lipca 2025 roku to jeden z kluczowych dni dla przyszłości europejskiego rolnictwa i polityki rolnej. To właśnie tego dnia Komisja Europejska ma przedstawić nową propozycję budżetu UE, obejmującą reformę Wspólnej Polityki Rolnej (WPR) po 2027 roku. Aktualne plany, jeśli zostaną zatwierdzone w obecnym kształcie, mogą poważnie osłabić spójność i skuteczność wspólnej polityki, prowadząc do jej dezintegracji i większej delegacji decyzji na poziom krajowy. Dyskusje na ten temat były szeroko omawiane podczas spotkania publicznego zorganizowanego przez AssoBio i Consorzio il Biologico w Bolonii, które zgromadziły przedstawicieli sektora ekologicznego, rolników i ekspertów z całej Europy.
Głównym punktem kontrowersji jest propozycja stworzenia tzw. Funduszu Konkurencyjności, który miałby łączyć wsparcie rozwoju obszarów wiejskich i spójności społecznej. Zdaniem krytyków, taka konstrukcja może doprowadzić do ostatecznego rozbicia wspólnej polityki, co utrudni skuteczne zarządzanie i spowoduje powrót do modelu renationalizacji polityk rolno-środowiskowych. Simona Caselli, szefowa działu spraw europejskich w Legacoop Agroalimentare, ostrzega, że „cel jest prosty: upraszczanie, ale istnieje ryzyko pogłębienia chaosu i zmniejszenia środków finansowych.”
Jeśli zasoby finansowe dla WPR nie zostaną zwiększone, według szacunków IFOAM, fundusze mogą zostać ograniczone nawet o 10-15%. To z kolei stawia pod znakiem zapytania przyszłość europejskiego sektora ekologicznego, który mimo wyzwań jest uznawany za kluczowy element transformacji w kierunku zrównoważonego rozwoju. Zdaniem Eduardo Cuoco z IFOAM Organics Europe, „organiczna produkcja jest wymieniana w Europejskiej Wizji jako narzędzie pokoleniowej zmiany i wzór dla zrównoważonego rozwoju, ale konieczne są konkretne działania, aby ta wizja się urzeczywistniła.” Priorytetem jest m.in. uznanie wartości roli ekologicznych producentów w ekosystemowych usługach oraz promowanie narzędzi takich jak Sustainability Compass, które pomagają komunikować wartości ekologicznego rolnictwa.
Włoska scena polityczna i sektor ekologiczny: wyzwania i szanse na przyszłość
Włoski sektor ekologiczny stoi obecnie przed poważnymi wyzwaniami. „Obecnie jesteśmy zablokowani przez skutki regulacji związanych z ustawą o zanieczyszczeniach. Nadszedł czas, aby głośno mówić o naszych potrzebach, szczególnie w kontekście zbliżającego się terminu 16 lipca,” mówi Maria Grazia Mammuccini, prezes FederBio. Mimo że ekologiczne rolnictwo jest w Europie często prezentowane jako „zielony model”, w dokumentach rządowych brakuje wyraźnych odniesień do Zielonego Ładu, co budzi obawy, że uproszczenia legislacyjne mogą służyć jedynie unikaniu zobowiązań środowiskowych.
Na poziomie krajowym, sytuacja jest jeszcze bardziej skomplikowana. Włoskie rolnictwo boryka się z rosnącymi kosztami produkcji, spadkiem plonów i trudnościami w eksporcie. W związku z tym pojawia się apel o odnowienie jednolitej strategii rozwoju sektora: odbudowę łańcuchów dostaw, wzmacnianie powiązań między produkcją, przetwórstwem a dystrybucją, a także promowanie ekologicznego rolnictwa i „Made in Italy”.
„Współpraca jest kluczem,” podkreśla Francesco Torriani, prezes sektora ekologicznego w Confcooperative. „Potrzebujemy odpowiednich narzędzi politycznych, bo obecny system obsługi jest rozbity, a architektura danych staje się przeszkodą, zamiast szansą.”
Polityczne stanowisko jest jasne: konieczne jest odzyskanie głosu i wpływu na kształtowanie przyszłości rolnictwa. Jacopo Orlando, wiceprezes AssoBio, zaznacza, że „Zielony Ład zniknął z głównego nurtu debat. Musimy zyskać na politycznej sile i współpracować, także poprzez poprawki i inicjatywy legislacyjne, aby wypracować efektywną, zrównoważoną i transparentną politykę rolno-środowiskową.”
Wspólne działania i przyszłość sektora ekologicznego w Europie
Kluczowe jest zjednoczenie sił i wspólne działanie na poziomie europejskim i krajowym. Nicoletta Maffini, prezes AssoBio, wraz z Massimo Montim, przewodniczącym Konsorcjum Ekologicznego, podkreślają, że „od jutra każdy musi działać zgodnie z własnym mandatem, aby wspierać wspólne cele. Koordynacja działań FederBio, AssoBio i IFOAM to nasza droga na przyszłość.”
W nadchodzących tygodniach przyszłość WPR po 2027 roku będzie zależała od decyzji polityków i negocjacji na poziomie UE. Kluczowe jest, aby sektor ekologiczny, rolnicy i inne zainteresowane strony współpracowały, by skutecznie wyrazić swoje potrzeby i obawy w Brukseli. Zjednoczone działania mogą zapewnić, że przyszła reforma będzie wspierała nie tylko rozwój zrównoważonego rolnictwa, ale także umocni pozycję europejskiego sektora ekologicznego jako jednego z filarów europejskiej transformacji ekologicznej.
Podsumowując, 16 lipca to nie tylko termin legislacyjny, lecz także symboliczny moment, w którym sektor ekologiczny we Włoszech i całej Europie musi pokazać swoją siłę i determinację, by kształtować przyszłość rolnictwa w zgodzie z zasadami zrównoważonego rozwoju i ochrony środowiska.
