OH-FINE – europejska sieć wiedzy dla rolnictwa ekologicznego to projekt Horyzont Europa z udziałem partnerów z Polski: Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie (Instytut Nauk o Żywieniu Człowieka i Instytut Rolnictwa) oraz Stowarzyszenia Forum Rolnictwa Ekologicznego im. M. Górnego.
Transformacja rolnictwa w kierunku bardziej zrównoważonych modeli produkcji to jedno z kluczowych wyzwań współczesnej Europy. W odpowiedzi na cele Europejskiego Zielonego Ładu oraz strategii „Od pola do stołu”, zakładającej osiągnięcie 25% udziału rolnictwa ekologicznego do 2030 roku, powstał projekt OH-FINE (Organic Farming Innovations Network Europe).
Projekt OH-FINE odpowiada na zidentyfikowaną w Europie lukę pomiędzy dostępnością wiedzy a jej praktycznym zastosowaniem w gospodarstwach. W ramach projektu powstaje paneuropejska społeczność uczenia się rolnictwa ekologicznego (Organic Farming Learning Community – OFC), która integruje rolników, doradców, naukowców i innych interesariuszy. Jej zadaniem jest nie tylko gromadzenie wiedzy, ale przede wszystkim jej przekształcanie w praktyczne rozwiązania dostosowane do różnych warunków produkcji w Europie.
Cele i działania projektu
Projekt OH-FINE realizuje wiele celów, które obejmują m.in. analizę istniejących praktyk rolnictwa ekologicznego w wybranych krajach (w tym w Polsce), rozwój wielowymiarowych modeli wiedzy, wsparcie procesu konwersji gospodarstw na system ekologiczny oraz budowę narzędzi cyfrowych wspomagających decyzje rolników.
Jednym z kluczowych rezultatów będzie stworzenie narzędzia DSS (Decision Support System) – systemu wspomagania decyzji, który pomoże rolnikom wybierać optymalne rozwiązania technologiczne i organizacyjne. Równolegle powstanie otwarta platforma cyfrowa integrująca materiały szkoleniowe, wyniki badań i przykłady dobrych praktyk.
Projekt zakłada również szeroko zakrojone działania doradcze i edukacyjne: warsztaty, szkolenia, wizyty studyjne oraz przygotowanie materiałów w różnych formatach – od poradników po filmy instruktażowe. Wszystko to ma na celu zwiększenie kompetencji rolników oraz przyspieszenie wdrażania innowacji.
Polska jako ważny obszar pilotażowy
Polska jest jednym z pięciu krajów objętych studiami przypadków w projekcie (obok Irlandii, Litwy, Bułgarii i Hiszpanii). W każdym z tych państw utworzono regionalne centra wiedzy (Regional Knowledge Hubs – RKH), które odpowiadają za lokalne działania doradcze, szkoleniowe i badawcze.
W Polsce szczególny nacisk położono na rozwój wiedzy dotyczącej produkcji zbóż ekologicznych, w tym badanie odmian pszenicy, ocenę biopreparatów dopuszczonych w rolnictwie ekologicznym oraz wdrażanie innowacyjnych technologii produkcji. Działania te są prowadzone we współpracy z rolnikami uczestniczącymi w badaniach oraz w oparciu o rzeczywiste warunki produkcyjne.
Partnerzy z Polski i ich rola
W realizację projektu OH-FINE zaangażowane są dwa podmioty z Polski: SGGW (Instytut Nauk o Żywieniu Człowieka i Instytut Rolnictwa) i Stowarzyszenie Forum Rolnictwa Ekologicznego (FRE).
SGGW odpowiada przede wszystkim za komponent naukowy i doświadczalny projektu. Uczelnia uczestniczy w realizacji badań polowych, opracowaniu bazy wiedzy dotyczącej rolnictwa ekologicznego, bierze udział w współtworzeniu narzędzi i materiałów szkoleniowych. Ponadto SGGW będzie w roku 2027 organizatorem ważnego projektowego wydarzenia, Forum, czyli otwartej dla europejskich interesariuszy konferencji poświęconej rolnictwu ekologicznemu. Celem jest twórcza dyskusja dotycząca optymalizacji rozwoju rolnictwa ekologicznego w Polsce oraz innych krajach biorących udział w projekcie.
FRE pełni istotną rolę w działaniach związanych z identyfikacją potrzeb rolników oraz w oddolnym kształtowaniu działań projektowych. Organizacja uczestniczy w badaniach ankietowych, współpracuje bezpośrednio z rolnikami oraz wspiera tworzenie sieci kontaktów między interesariuszami. Jej zadaniem jest także udział w analizie Systemu Wiedzy i Innowacji Rolniczych (AKIS) oraz aktywne zaangażowanie w działania upowszechniające. Ważnym działaniem FRE jest koordynacja indywidualnego doradztwa w zakresie produkcji ekologicznej dla 21 rolników z woj. mazowieckiego objętych działaniami projektowymi.
W kierunku przyszłości rolnictwa
OH-FINE to projekt, który nie tylko odpowiada na bieżące potrzeby rolników, ale także wyznacza kierunki rozwoju rolnictwa ekologicznego w Europie. Poprzez integrację wiedzy, innowacji i praktyki tworzy fundament dla bardziej odpornego, konkurencyjnego i zrównoważonego sektora rolno-spożywczego.
Dzięki aktywnemu udziałowi polskich partnerów projekt przyczynia się do wzmocnienia krajowego systemu wiedzy rolniczej oraz zwiększenia znaczenia Polski w europejskiej transformacji rolnictwa. W perspektywie kolejnych lat może to przełożyć się na wzrost liczby gospodarstw ekologicznych, poprawę ich rentowności oraz większe zainteresowanie konsumentów wysokiej jakości żywnością ekologiczną.
Koordynator z ramienia SGGW prof. dr hab. Renata Kazimierczak oraz koordynator z ramienia Stowarzyszenia Forum Rolnictwa Ekologicznego im. M. Górnego prof. dr hab. Maria Ewa Rembiałkowska
