Po wycieku roboczego projektu Strategii Odporności Wodnej Komisji Europejskiej, IFOAM Organics Europe wyraża zadowolenie z priorytetyzacji rozwiązań opartych na naturze, lecz jednocześnie podnosi obawy dotyczące braku konkretnych działań mających na celu skuteczną ochronę zasobów wodnych przed zanieczyszczeniem pesticideami. Szczególnie niepokoi minimalne poświęcenie uwagi rolnictwu ekologicznemu, mimo jego dobrze udokumentowanych korzyści dla jakości, dostępności i odporności wody.
Brak wystarczającego wsparcia dla rolnictwa ekologicznego
Jan Plagge, prezes IFOAM Organics Europe, podkreślił, że „rolnictwo ekologiczne jest jednym z najskuteczniejszych narzędzi do redukcji zanieczyszczeń wodnych, poprawy zdrowia gleby oraz zwiększenia odporności na susze i powodzie.” Niestety, w projekcie strategii ta potencjałowa rola jest w dużej mierze pomijana. Organizacja apeluje do Komisji o bardziej wyraźne uznanie wkładu rolnictwa ekologicznego w końcowej wersji dokumentu, zwłaszcza w kontekście obecnych i przyszłych działań w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (CAP).
Rolnictwo ekologiczne przynosi konkretne, mierzalne korzyści dla odporności wodnej, m.in. eliminując syntetyczne pestycydy i związane z nimi zanieczyszczenia, ograniczając wycieki azotanów (o 28–39%) przez zakaz stosowania syntetycznych nawozów, oraz poprawiając zdrowie gleby poprzez zwiększenie zawartości materii organicznej o 35%, co z kolei zwiększa retencję wody. Dodatkowo, rolnictwo ekologiczne poprawia infiltrację wody do gleby nawet o 256% oraz jej zdolność do magazynowania – co jest kluczowe w kontekście zmian klimatu. Warto również podkreślić, że ekologiczne uprawy są tańsze dla społeczeństwa – koszt zanieczyszczenia wód gruntowych na hektarach uprawy ziemniaków konwencjonalnych szacuje się na 1 298 euro, podczas gdy dla ekologicznych jest to jedynie 0,40 euro.
Niewystarczające działania przeciwko pestycydom
Projekt Strategii Odporności Wodnej nie spełnia oczekiwań w zakresie podjęcia zdecydowanych kroków przeciwko jednemu z najważniejszych i najbardziej trwałych zagrożeń dla europejskich systemów wodnych – zanieczyszczeniu pesticideami. Mimo że rolnictwo, w tym stosowanie pestycydów, odpowiada za jedną trzecią presji na wody powierzchniowe i gruntowe w UE, w wycieku strategii brakuje konkretnych działań mających na celu ochronę wód przed substancjami szkodliwymi, takimi jak PFAS, obecne w pestycydach, oraz systemowego ograniczania ich stosowania w rolnictwie.
Choć IFOAM Organics Europe docenia zaangażowanie w badania i innowacje, w tym proponowaną platformę łączącą naukę z polityką, organizacja apeluje o wydzielenie dedykowanego budżetu na promowanie zrównoważonych praktyk rolniczych, w tym głównie rolnictwa ekologicznego. Takie wsparcie byłoby kluczowe dla szerokiego rozwoju i wdrażania tych rozwiązań na terenie całej UE.
Podsumowując, choć projekt Strategii Odporności Wodnej wykazuje pozytywne tendencje, to jego główny nacisk na rozwiązania oparte na naturze nie idzie w parze z wystarczającym uznaniem roli rolnictwa ekologicznego w ochronie zasobów wodnych. IFOAM Organics Europe pozostaje gotowe do współpracy z Komisją, aby finalna wersja dokumentu uwzględniała rolę organicznego rolnictwa jako kluczowego elementu budowania wodoodpornej, klimatycznie odpornej Europy.
